جلد 23، شماره 1 - ( بهار 1405 )
جلد 23 شماره 1 صفحات 11-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Ethics code: IR.TMI.REC.1403.002
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ranjbar Kermani F, Amini Kafiabad S. Blood Donation Motivation in Young First-Time Donors: A Population-Based cross-sectional study Using Self-Regulation of Blood Donation Scale. bloodj 2026; 23 (1) :1-11
URL: http://bloodjournal.ir/article-1-1610-fa.html
URL: http://bloodjournal.ir/article-1-1610-fa.html
رنجبر کرمانی فهیمه، امینی کافیآباد صدیقه. بررسی انگیزه اهدای خون در اهداکنندگان جوان بار اول: یک مطالعه مقطعی مبتنی بر جمعیت با استفاده از مقیاس خودتنظیمی اهدای خون. فصلنامه پژوهشی خون. 1405; 23 (1) :1-11
مرکز تحقیقات انتقال خون ـ مؤسسه عالی آموزشی و پژوهشی طب انتقال خون
چکیده: (531 مشاهده)
چکیده
سابقه و هدف
با توجه به نیاز روزافزون به خون و محصولات خونی، همزمان با پیری جمعیت و نگرانی از چالش مداوم حفظ اهداکنندگان همراه با سیر نزولی اهداکنندگان جوان، درک بیشتری از انگیزهها در اهداکنندگان جوان بار اول ضروری به نظر میرسد. نظریه خودتعیینی بر تمایز میان انواع انگیزه، از انگیزه بیرونی تا انگیزه درونی، تأکید دارد. مطالعهها نشان داده که هر چه سطح انگیزه درونیتر باشد، قصد و تمایل به اهدا، انجام اهدا و ادامه این رفتار بیشتر صورت میپذیرد. به بیان دیگر هویت اهداکننده با اهداکننده بودن و تداوم آن مرتبط است. هدف از این مطالعه، بررسی سطح انگیزه در اهداکنندگان جوان (34-18 سال) بار اول داوطلب اهدای خون کامل در کشور بود.
مواد و روشها
این مطالعه مقطعی ـ تحلیلی، بر روی اهداکنندگان جوان (34-18 سال) بار اول بود. نمونهگیری اولیه به صورت طبقهای- خوشهای زمانی انجام شد. استانها طبقه و روزهای کاری (۳۰ روز تصادفی ساده از آبان تا آذر ۱۴۰۳) خوشهها بودند. نمونهگیری روزانه از مراجعهکنندگان تصادفی ساده بود. از 7187 اهداکنندهای که دادههای اولیه آنها جمعآوری شده بود، 573 نفر (7/97%) اهداکننده جوان بار اول با میانگین سنی (4/11) 28/79 سال بودند. نمونهها از نظر سنی به سه گروه 24-18، 29-25 و 34-30 سال تقسیمبندی شد. با توجه به وجود دادههای گمشده، برای جاگذاری دادههای مربوط به گزارههای انگیزه (24 گزاره) از جاگذاری چندگانه داده استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل آماری از مدل رگرسیون خطی با اثرات مختلط و نرمافزار STATA نسخه 17 استفاده شد.
یافتهها
از 573 اهداکننده، 113 (19/72%)، 169 (29/49%) و 291 (50/79%) نفر به ترتیب در گروههای سنی 24-18، 29-25 و 34-30 سال قرار داشتند. مدل نشان داد که در کل و در هر سه زیرگروه سنی، به جز سطح بیانگیزگی که به عنوان مرجع در مدل محسوب میشود، سایر سطوح انگیزه با ضریبهای رگرسیون مثبت و معنادار نسبت به بیانگیزگی مرتبط بودند (001/0 £p). مهمترین عامل انگیزه در کل (3/16-2/91) 2/99 = b و در تمام گروههای سنی مربوط به سطح درونی بود: در جوانان 24-18 سال (3/27-2/93) 3/10 = b و در جوانان 29-25 سال (3/08-2/85) 01/3 = b و در جوانان 34-30 سال (3/06-2/81) 93/2 = b.
نتیجه گیری
این پژوهش نشان داد که در چارچوب نظریه خود تنظیمی، سطح انگیزه درونی شده، مهمترین عامل انگیزه اهدای خون در کل اهداکنندگان بار اول جوان و زیرگروههای سنی بود. این نتیجه بیانگر آن است که این افراد اهدای خون را بخشی از ارزشها و هویت شخصی خود در نظر میگیرند، یعنی رفتار اهدای خون درونی شده و با هویت و ارزشهای فردی هماهنگ شده است و آن را در راستای ارزشهای انسانی، نوعدوستی یا مسئولیت اجتماعی درونی کردهاند نه صرفاً برای پاداش، ترس از قضاوت یا فشارهای بیرونی. با توجه به این که مشارکت واقعی آنان در اهدای خون پایین است، این مطالعه بر اهمیت حذف موانع ساختاری و فرهنگی و تقویت برنامههای هدفمند مبتنی بر انگیزه درونی تأکید دارد تا پتانسیل بالقوه جوانان به مشارکت مستمر تبدیل شود.
سابقه و هدف
با توجه به نیاز روزافزون به خون و محصولات خونی، همزمان با پیری جمعیت و نگرانی از چالش مداوم حفظ اهداکنندگان همراه با سیر نزولی اهداکنندگان جوان، درک بیشتری از انگیزهها در اهداکنندگان جوان بار اول ضروری به نظر میرسد. نظریه خودتعیینی بر تمایز میان انواع انگیزه، از انگیزه بیرونی تا انگیزه درونی، تأکید دارد. مطالعهها نشان داده که هر چه سطح انگیزه درونیتر باشد، قصد و تمایل به اهدا، انجام اهدا و ادامه این رفتار بیشتر صورت میپذیرد. به بیان دیگر هویت اهداکننده با اهداکننده بودن و تداوم آن مرتبط است. هدف از این مطالعه، بررسی سطح انگیزه در اهداکنندگان جوان (34-18 سال) بار اول داوطلب اهدای خون کامل در کشور بود.
مواد و روشها
این مطالعه مقطعی ـ تحلیلی، بر روی اهداکنندگان جوان (34-18 سال) بار اول بود. نمونهگیری اولیه به صورت طبقهای- خوشهای زمانی انجام شد. استانها طبقه و روزهای کاری (۳۰ روز تصادفی ساده از آبان تا آذر ۱۴۰۳) خوشهها بودند. نمونهگیری روزانه از مراجعهکنندگان تصادفی ساده بود. از 7187 اهداکنندهای که دادههای اولیه آنها جمعآوری شده بود، 573 نفر (7/97%) اهداکننده جوان بار اول با میانگین سنی (4/11) 28/79 سال بودند. نمونهها از نظر سنی به سه گروه 24-18، 29-25 و 34-30 سال تقسیمبندی شد. با توجه به وجود دادههای گمشده، برای جاگذاری دادههای مربوط به گزارههای انگیزه (24 گزاره) از جاگذاری چندگانه داده استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل آماری از مدل رگرسیون خطی با اثرات مختلط و نرمافزار STATA نسخه 17 استفاده شد.
یافتهها
از 573 اهداکننده، 113 (19/72%)، 169 (29/49%) و 291 (50/79%) نفر به ترتیب در گروههای سنی 24-18، 29-25 و 34-30 سال قرار داشتند. مدل نشان داد که در کل و در هر سه زیرگروه سنی، به جز سطح بیانگیزگی که به عنوان مرجع در مدل محسوب میشود، سایر سطوح انگیزه با ضریبهای رگرسیون مثبت و معنادار نسبت به بیانگیزگی مرتبط بودند (001/0 £p). مهمترین عامل انگیزه در کل (3/16-2/91) 2/99 = b و در تمام گروههای سنی مربوط به سطح درونی بود: در جوانان 24-18 سال (3/27-2/93) 3/10 = b و در جوانان 29-25 سال (3/08-2/85) 01/3 = b و در جوانان 34-30 سال (3/06-2/81) 93/2 = b.
نتیجه گیری
این پژوهش نشان داد که در چارچوب نظریه خود تنظیمی، سطح انگیزه درونی شده، مهمترین عامل انگیزه اهدای خون در کل اهداکنندگان بار اول جوان و زیرگروههای سنی بود. این نتیجه بیانگر آن است که این افراد اهدای خون را بخشی از ارزشها و هویت شخصی خود در نظر میگیرند، یعنی رفتار اهدای خون درونی شده و با هویت و ارزشهای فردی هماهنگ شده است و آن را در راستای ارزشهای انسانی، نوعدوستی یا مسئولیت اجتماعی درونی کردهاند نه صرفاً برای پاداش، ترس از قضاوت یا فشارهای بیرونی. با توجه به این که مشارکت واقعی آنان در اهدای خون پایین است، این مطالعه بر اهمیت حذف موانع ساختاری و فرهنگی و تقویت برنامههای هدفمند مبتنی بر انگیزه درونی تأکید دارد تا پتانسیل بالقوه جوانان به مشارکت مستمر تبدیل شود.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
انتقال خون
فهرست منابع
1. Seifried E, Klüter H, Weidmann C, Staudenmaier T, Schrezenmeier H, Henschler R, et al. How much blood is needed? Vox sang. 2011; 100(1): 10-21. [DOI:10.1111/j.1423-0410.2010.01446.x]
2. Romero-Domínguez L, Martín-Santana JD, Sánchez-Medina AJ, Beerli-Palacio A. Lines of scientific research in the study of blood donor behavior from a social marketing perspective. Journal of Nonprofit & Public Sector Marketing. 2019 ; 33(126): 1-52. [DOI:10.1080/10495142.2019.1707741]
3. France CR, France JL, Ysidron DW, Martin CD, Duffy L, Kessler DA, et al. Blood donation motivators and barriers reported by young, first‐time whole blood donors: examining the association of reported motivators and barriers with subsequent donation behavior and potential sex, race, and ethnic group differences. Transfusion. 2022; 62(12): 2539-54. [DOI:10.1111/trf.17162]
4. Ranjbar Kermani F, Amini Kafi-Abad S. Trend of Blood Donation including coronavirus pandemic: A Nationwide Cross-Sectional Study during 2017-2022 in Iran. Transfus Clin Biol. 2025; 32(3): 272-79. [DOI:10.1016/j.tracli.2025.04.007]
5. France CR, Kowalsky JM, France JL, Himawan LK, Kessler DA, Shaz BH. The blood donor identity survey: a multidimensional measure of blood donor motivations. Transfusion. 2014; 54(8): 2098-105. [DOI:10.1111/trf.12588]
6. Ranjbar Kermani F, Amini Kafi-Abad S, Maghsudlu M, Mousavi Hosseini K, Mohammadali F, Mohammad Jafari A. Development and validation of the self-regulation of blood donation scale for blood donors. Hematol Transfus Cell Ther. 2024; 46(Suppl 3):299-305. [DOI:10.1016/j.htct.2024.09.2482]
7. Ryan RM, Deci EL. Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. Am psychol. 2000; 55(1): 68-78. [DOI:10.1037/0003-066X.55.1.68]
8. McNeish D. Thanks coefficient alpha, we'll take it from here. Psychol methods. 2018; 23(3):412-33. [DOI:10.1037/met0000144]
9. Maghsudlu M, Nasizadeh S. Iranian blood donors' motivations and their influencing factors. Transfus med. 2011; 21(4): 247-52. [DOI:10.1111/j.1365-3148.2011.01077.x]
10. Singh G. Young Donors and Blood donation: Motivations, Challenges, and Strategies for Engagement. (October 18, 2024). 2024. [DOI:10.2139/ssrn.5024655]
11. Petriwskyj AM, Warburton J. Motivations and barriers to volunteering by seniors: A critical review of the literature. The International Journal of Volunteer Administration. 2007; 24(6): 3-25.
12. Bednall TC, Bove LL. Donating blood: a meta-analytic review of self-reported motivators and deterrents. Transfusion medicine reviews. 2011 ;25(4): 317-34. [DOI:10.1016/j.tmrv.2011.04.005]
13. France CR, France JL, Carlson BW, Himawan LK, Stephens KY, Frame‐Brown TA, et al. Fear of blood draws, vasovagal reactions, and retention among high school donors. Transfusion. 2014; 54(3pt2): 918-24. [DOI:10.1111/trf.12368]
14. France CR, France JL, Carlson BW, Frye V, Duffy L, Kessler DA, et al. Applying self-determination theory to the blood donation context: The blood donor competence, autonomy, and relatedness enhancement (Blood Donor CARE) trial. Contemp Clin Trials. 2017; 53: 44-51. [DOI:10.1016/j.cct.2016.12.010]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
