فصلنامه پژوهشی خون

چکیده
سابقه و هدف 
امروزه درمان‌های مبتنی بر سلول‌های بنیادی مزانشیمی (MSCs) و وزیکول‌های خارج سلولی کوچک (sEVs)  مشتق از آن‌ها به عنوان یک رویکرد درمانی نوین، توجه گسترده‌ای را در مطالعه‌های پیش‌ بالینی و کارآزمایی‌های بالینی به خود جلب کرده‌اند. ذرات sEV‌ ضمن دارا بودن اثرات درمانی مشابه با سلول‌های مادر از ایمنی بالایی برخوردارند. از این‌رو جایگزین مناسبی برای سلول‌ درمانی مستقیم محسوب می‌شوند. شناسایی منبع سلولی مناسب و توسعه روش‌های کارآمد جهت استخراج این وزیکول‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. سلول‌های بنیادی مزانشیمی مشتق از ژل وارتون بند ناف انسانی به دلیل دسترسی آسان، قدرت تکثیر بالا و خواص ایمنی ‌تنظیمی مطلوب، به عنوان یکی از منابع ارزشمند در این زمینه مطرح هستند. هدف از این مطالعه، ارائه دستورالعمل کاربردی، آسان و مقرون ‌به‌ صرفه برای استخراج و مشخصه‌یابی اگزوزوم‌های مشتق از سلول‌های مزانشیمی ژل وارتون بند ناف انسانی است تا دقت و تکرارپذیری فرآیندهای آزمایشگاهی ارتقا یابد.
مواد و روش‌ها
در این مطالعه تجربی، سلول‌های بنیادی مزانشیمی از دو نمونه مجزای بافت ژل وارتون بند ناف انسانی با روش Explant استخراج شدند. پس از تأیید فنوتیپ سلول‌ها از نظر بیان مارکرهای CD73، CD45، CD34، CD105 و پتانسیل تمایزی آن‌ها به سلول‌های چربی و استئوبلاست‌ها، جهت استخراج sEVs، در هر نوبت 15 میلی‌لیتر از سوپرناتانت سلولی حاصل از چند فلاسک کشت تحت شرایط یکسان جمع‌آوری و با استفاده از کیت تجاری استخراج sEVs فرآوری شد. خصوصیات مورفولوژیک sEV‌ ها با میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) و غلظت پروتئینی آن‌ها با آزمون برادفورد مورد ارزیابی قرار گرفت.
یافته‌ها
نتایج فلوسیتومتری نشان داد که سلول‌های مشتق از سلول‌های مزانشیمی ژل وارتون بند ناف انسانی، بیان بالایی از مارکرهای CD73 (98.8٪) و CD105 (93.8٪)  داشته در حالی که بیان مارکرهای خونساز CD34 و CD45 کمتر از 2% بود. هم‌چنین، توان تمایز سلول‌ها به رده‌های استخوانی و چربی تأیید شد. تصاویرSEM ، حفظ تمامیت غشایی و مورفولوژی کروی ذرات sEV‌ را در محدوده ابعادی مورد انتظار (~60-40 نانومتر) نشان داد. غلظت پروتئینی وزیکول‌های خارج سلولی کوچک استخراج ‌شده بر اساس آزمون برادفورد برابر با 500 میکروگرم بر میلی‌لیتر (3 =n) محاسبه گردید.
نتیجه گیری            
نتایج این مطالعه نشان داد که روش Explant به همراه استفاده از کیت‌های مبتنی بر سانتریفیوژ شیب چگالی، روشی ساده، مقرون‌ به ‌صرفه و کارآمد برای استخراج سلول‌های بنیادی مزانشیمی ژل وارتون و تولید ذرات وزیکول‌های خارج سلولی کوچک با کیفیت مناسب است و می‌تواند به عنوان یک راه‌کار عملی جهت تولید ذرات وزیکول‌های خارج سلولی کوچک مورد استفاده قرار گیرد.