fa معرفی شاخص مقایسه عملکرد آزمایشگاه‌های غربالگری تالاسمی شهرستان‌های تابعه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و بررسی مقایسه‌ای عملکرد آن‌ها هماتولوژي Hematology پژوهشي Research <p>  چکید ه </p><p> <strong><i> سابقه و هدف </i></strong></p><p> <strong> هر چند برنامه کنترل و پیشگیری از بتا تالاسمی ماژور، یکی از موفق‌ترین برنامه‌های پیشگیری در عرصه ژنتیک می‌باشد ولی هنوز مواردی از بروز جدید تالاسمی ناشی از خطای آزمایشگاهی وجود دارد. با توجه به این که در حال حاضر در دستورالعمل کشوری برنامه پیشگیری تالاسمی، شاخص و معیار مشخص و قابل محاسبه و تفسیری جهت ارزیابی و مقایسه عملکرد آزمایشگاه‌های غربالگری تالاسمی وجود ندارد، در این مطالعه در صدد برآمدیم تا ضمن مقایسه عملکرد آزمایشگاه‌های غربالگری شهرستان‌های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، ابزاری با قابلیت محاسبه و تفسیر آسان در اختیار مدیران و کارشناسان غیر فنی شبکه‌ها و مراکز بهداشت شهرستان‌ها قرار دهیم. </strong></p><p> <strong><i> مواد وروش‌ها </i></strong></p><p> <strong> در این مطالعه به روش مقطعی، اطلاعات مربوط به برنامه غربالگری داوطلبین ازدواج از 18 شهرستان تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی اصفهان از ابتدای سال 1385 تا پایان سال 1387 جمع‌آوری و پس از ورود اطلاعات در نرم‌افزار </strong><strong>Excel </strong><strong>، شاخص </strong><strong>p </strong><strong>(درصد مردان با اندکس‌های خونی پایین غربالگری شده در هر سه ماه) برای 19 آزمایشگاه غربالگری تالاسمی محاسبه گردید و میانگین و ضریب تغییرات آن در طول مدت مذکور به دست آمد. بر اساس نتایج آن، عملکرد آزمایشگاه‌های غربالگری تالاسمی مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفت. </strong></p><p> <strong><i> یافته‌ها </i></strong></p><p> <strong> در مجموع از 19 آزمایشگاه مورد مطالعه در مدت 36 ماه، کمترین درصد ضریب تغییرات مربوط به آزمایشگاه شهرستان مبارکه(4/10%) و سپس آزمایشگاه رفرانس استان(9/10%) و بیشترین آن مربوط به خور(3/76%) و سپس تیران و کرون(2/58%) بود. میانگین شاخص </strong><strong>p </strong><strong>در کل مراکز مطالعه شده 14 درصد و در آزمایشگاه رفرانس 9/13 درصد محاسبه گردید. بالاترین میانگین در مبارکه(2/24%) و کمترین آن در خور (8/8%) به دست آمد. </strong></p><p> <strong><i> نتیجه گیری </i></strong></p><p> <strong> یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که شاخص </strong><strong>p </strong><strong>می‌تواند به منظور ارزیابی روند کلی کیفیت انجام غربالگری تالاسمی در هر آزمایشگاه، مورد توجه مسؤولین قرار گیرد. ضمناًَ با ملاحظه نتایج به دست آمده، عملکرد آزمایشگاه‌های غربالگری در برخی شهرستان‌ها با شرایط مطلوب فاصله داشته و به نظر می‌رسد استهلاک برخی دستگاه‌های شمارشگر سلولی و عدم کنترل کیفی مناسب آن‌ها می‌تواند دلیل اصلی آن باشد. جایگزینی دستگاه‌های جدید و مورد تایید آزمایشگاه مرجع سلامت و نیز تامین اعتبار لازم جهت خرید مقدار کافی و مناسب خون کنترل و توزیع آن در میان مراکز غربالگری تالاسمی، هم زمان با آموزش مؤثر و مستمر نیروهای فنی شاغل در این مراکز می‌تواند به بهبود قابل توجه صحت و اعتبار نتایج این آزمایشگاه‌ها و در نتیجه ارتقاء برنامه پیشگیری و کنترل تالاسمی بیانجامد. </strong></p><p> <strong><i> کلمات کلیدی </i></strong><strong>: </strong><strong></strong><strong>تالاسمی، غربالگری، ایران </strong><strong></strong></p><p> <i>�</i></p><p>  </p> <p> <strong> Abstract </strong><strong></strong></p><p> <strong><i>Background and Objectives</i></strong></p><p> Although major beta-thalassemia prevention and control program is one of the most successful programs in genetics field, there are new cases of major beta-thalassemia due to laboratory errors. So the laboratory quality control (QC) is very important to diagnose carriers in preventive programs. At present, there is not a distinct and measurable index for function assessment and comparison in screening laboratories this urged us to create an objective, measurable and explicit index for health care givers. For this purpose, we compared the function of screening labs in districts of Isfahan Province.</p><p>  </p><p> <strong><i>Materials and Methods</i></strong></p><p> In this cross-sectional study, we collected the data from "pre-marriage screening program" in 18 districts (19 screening labs) covered by Isfahan University of Medical Sciences from 2006 to 2008. The percentage rates of "screened males with low blood indexes" in every 3 months (P index) were assessed then, the average and coefficient variants in duration of 3 years were calculated with excel software. Based on these findings, "screening labs’ functions" were assessed and compared.</p><p>  </p><p> <strong><i>Results</i></strong></p><p> The least "CVs of P index" within 19 labs were found to be in Mobarakeh laboratory (10.4%) and Provincial reference lab (10.9%), respectively. The highest CVs were found in Khour (76.3%) and Tiran and Karvan labs (58.2%), respectively. The P index average in all centers was 14% (13.9% in reference lab) with the highest being in Mobarakeh(24.2%) and the lowest in Khour(8.8%).</p><p>  </p><p> <strong><i>Conclusions</i></strong></p><p> Whereas the number of marriage candidates in each screening lab is relatively stable, the centers with the highest CV value of P index are probably lower in function level as compared with the centers with the lowest CV value of P index (as in reference screening lab). CV of P index may be a good evidence for quality of "screening lab function" and should be evaluated annually. The screening labs with high CV of P index need more attention and evaluation.</p><p> <strong><i>�</i></strong></p><p> <strong><i>Key words</i></strong><strong><i> : </i></strong><strong></strong>Thalassemia, screening, Iran<strong>�</strong></p><p>  </p> تالاسمی, غربالگری, ایران Thalassemia, screening, Iran 131 139 http://bloodjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-192&slc_lang=fa&sid=1 M. Zeinalian مهرداد زینلیان zeinalian_mehrdad@yahoo.com 9100319475328460010251 9100319475328460010251 Yes A.R. Moafi علیرضا معافی 9100319475328460010252 9100319475328460010252 No R. Fadaie Nobari رضا فدایی نوبری 9100319475328460010253 9100319475328460010253 No K. Heidari کمال حیدری 9100319475328460010254 9100319475328460010254 No