Journal of Iranian Blood Transfusion

fa بررسی انگیزه اهدای خون در اهداکنندگان جوان بار اول: یک مطالعه مقطعی مبتنی بر جمعیت با استفاده از مقیاس خودتنظیمی اهدای خون Blood Donation Motivation in Young First-Time Donors: A Population-Based cross-sectional study Using Self-Regulation of Blood Donation Scale انتقال خون Blood Transfusion پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده سابقه و هدف  با توجه به نیاز روزافزون به خون و محصولات خونی،  هم‌زمان با پیری جمعیت و نگرانی از چالش مداوم حفظ اهداکنندگان همراه با سیر نزولی اهداکنندگان جوان، درک بیشتری از انگیزه‌ها در اهداکنندگان جوان بار اول ضروری به نظر می‌رسد. نظریه خودتعیینی بر تمایز میان انواع انگیزه، از انگیزه بیرونی تا انگیزه درونی، تأکید دارد. مطالعه‌ها نشان داده که هر چه سطح انگیزه درونی‌تر باشد، قصد و تمایل به اهدا، انجام اهدا و ادامه این رفتار بیشتر صورت می‌پذیرد. به بیان دیگر هویت اهداکننده با اهداکننده بودن و تداوم آن مرتبط است. هدف از این مطالعه، بررسی سطح انگیزه در اهداکنندگان جوان (34-18 سال) بار اول داوطلب اهدای خون کامل در کشور بود. مواد و روش‌ها این مطالعه مقطعی ـ تحلیلی، بر روی اهداکنندگان جوان (34-18 سال) بار اول بود. نمونه‌گیری اولیه به‌ صورت طبقه‌ای- خوشه‌ای زمانی انجام شد. استان‌ها طبقه و روزهای کاری (۳۰ روز تصادفی ساده از آبان تا آذر ۱۴۰۳) خوشه‌ها بودند. نمونه‌گیری روزانه از مراجعه‌کنندگان تصادفی ساده بود. از 7187 اهداکننده‌ای که داده‌های اولیه آن‌ها جمع‌آوری شده بود، 573 نفر (7/97%) اهداکننده جوان بار اول با میانگین سنی (4/11) 28/79 سال بودند. نمونه‌ها از نظر سنی به سه گروه 24-18، 29-25 و 34-30 سال تقسیم‌بندی شد. با توجه به وجود داده‌های گمشده، برای جاگذاری داده‌های مربوط به گزاره‌های انگیزه (24 گزاره) از جاگذاری چندگانه داده استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل آماری از مدل رگرسیون خطی با اثرات مختلط و نرم‌افزار STATA نسخه 17 استفاده شد. یافته‌ها از 573 اهداکننده، 113 (19/72%)،  169 (29/49%) و 291 (50/79%) نفر به ترتیب در گروه‌های سنی 24-18، 29-25 و 34-30 سال قرار داشتند. مدل نشان داد که در کل و در هر سه زیرگروه سنی، به جز سطح بی‌انگیزگی که به‌ عنوان مرجع در مدل محسوب می‌شود، سایر سطوح انگیزه با ضریب‌های رگرسیون مثبت و معنادار نسبت به بی‌انگیزگی مرتبط بودند (001/0 £p). مهم‌ترین عامل انگیزه در کل (3/16-2/91) 2/99 = b و در تمام گروه‌های سنی مربوط به سطح درونی بود: در جوانان  24-18 سال (3/27-2/93) 3/10 =  b و در جوانان 29-25 سال (3/08-2/85) 01/3 = b و در جوانان 34-30 سال (3/06-2/81) 93/2 = b. نتیجه گیری             این پژوهش نشان داد که در چارچوب نظریه خود تنظیمی، سطح انگیزه درونی شده، مهم‌ترین عامل انگیزه اهدای خون در کل اهداکنندگان بار اول جوان و زیرگروه‌های سنی بود. این نتیجه بیانگر آن است که این افراد اهدای خون را بخشی از ارزش‌ها و هویت شخصی خود در نظر می‌گیرند، یعنی رفتار اهدای خون درونی شده و با هویت و ارزش‌های فردی هماهنگ شده است و آن را در راستای ارزش‌های انسانی، نوع‌دوستی یا مسئولیت اجتماعی درونی کرده‌اند نه صرفاً برای پاداش، ترس از قضاوت یا فشارهای بیرونی. با توجه به این که مشارکت واقعی آنان در اهدای خون پایین است، این مطالعه بر اهمیت حذف موانع ساختاری و فرهنگی و تقویت برنامه‌های هدفمند مبتنی بر انگیزه درونی تأکید دارد تا پتانسیل بالقوه جوانان به مشارکت مستمر تبدیل شود.</div> <div> <pre style="text-align:justify"> A B S T R A C T Background and Objectives Given the growing need for blood and blood products, coupled with an aging population and declining number of young donors, understanding the motivations of first-time young donors is essential. Self-Determination Theory distinguishes between different types of motivation, ranging from extrinsic to intrinsic. Research indicates that more intrinsic motivation is associated with the greater intention to donate, actual act of donation and the long-term retention. This study aimed to investigate motivation levels among first-time young blood donors (aged 18-34 years) in the country. Materials and Methods This cross-sectional study was conducted on first-time young donors aged 18-34 years. Initial sampling was performed using a stratified cluster sampling method with a time-based clustering approach. Provinces served as strata, and working days (30 randomly selected working days from November to December 2024) served as the time clusters. Daily sampling of attendees was carried out using simple random sampling. Among 7187 donors initially enrolled, 573 (7.97%) were first-time young donors with the mean age of 28.79 years (SD=4.11). The samples were divided into three age groups: 18-24, 25-29, and 30-34 years. Due to missing data, multiple imputation was used to impute values for the motivation statements (24 statements). For statistical analysis, a linear mixed-effects regression model was applied using  STATA version 17. Results Of the 573 donors, 113 (19.72%), 169 ( 29.49%), and 291 (50.79%) were in the 18-24, 25-29, and 30-34 age groups, respectively. The model indicated that overall, and across all three age subgroups, all levels of motivation, except for amotivation which was considered the reference in the model, were associated with positive and significant regression coefficients (p ≤ 0.001) compared to amotivation. The most significant motivational factor overall was the intrinsic level of motivation (β = 2.99 [95% CI: 2.91-3.16]). This pattern was consistent across all age groups: 18-24 years (β = 3.10 [95% CI: 2.93-3.27]), 25-29 years (β = 3.01 [95% CI: 2.85-3.18]), and 30-34 years (β = 2.93 [95% CI: 2.81-3.06]). Conclusions  Within the framework of Self‑Determination Theory, this study found that motivation level 6 (internalized regulation) was the strongest determinant of blood donation motivation among first‑time young donors, consistently across all age subgroups. This suggests that these individuals view blood donation as part of their personal values and identity internalized and aligned with their sense of self- representing humanistic values, altruism, or internalized social responsibility, rather than external rewards, fear of judgment, or external pressure. This finding highlights the need to remove structural and cultural barriers and to strengthen targeted programs based on intrinsic motivation, so that the latent potential of young people actualizes into sustained participation. </pre> </div> اهدای خون, اهداکنندگان, جمعیت, انگیزه Blood Donation, Donors, Population, Motivation 1 11 http://bloodjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1323-7&slc_lang=fa&sid=1 Fahimeh Ranjbar Kermani فهیمه رنجبر کرمانی f.ranjbar@tmi.ac.ir 9100319475328460027413 9100319475328460027413 Yes مرکز تحقیقات انتقال خون ـ مؤسسه عالی آموزشی و پژوهشی طب انتقال خون Sedigheh Amini Kafiabad صدیقه امینی کافی‌آباد s.amini@tmi.ac.ir 9100319475328460027414 9100319475328460027414 No استاد مرکز تحقیقات فرآورده‌های بیولوژیک و سلامت خون ـ موسسه عالی آموزشی و پژوهشی طب انتقال خون