Journal of Iranian Blood Transfusion

fa وزیکول‌های خارج‌سلولی مشتق از پلاکت: نسل جدید حامل‌های دارورسانی Platelet‑Derived Extracellular Vesicles: A New Generation of Drug Carriers بيوتكنولوژي Biotechnology مروري Review Article <div style="text-align: justify;">چکیده سابقه و هدف  وزیکول‌های خارج‌ سلولی مشتق از پلاکت ذرات احاطه شده با غشای دولایه لیپیدی هستند که توسط پلاکت‌ها به فضای خارج ‌سلولی رهاسازی شده و مجموعه‌ای متنوع از پروتئین‌ها، فاکتورهای انعقادی، سایتوکاین‌ها، لیپیدها و miRNAها را حمل می‌کنند. این وزیکول‌ها با انتقال محتوای خود به سلول‌های هدف، در فرآیندهای مهمی مانند هموستاز، التهاب، تنظیم پاسخ ایمنی و ترمیم بافت نقش‌آفرینی می‌کنند. با توجه به عدم وجود DNA هسته‌ای و امکان جداسازی در مقیاس بزرگ و با هزینه پایین، وزیکول‌های خارج ‌سلولی مشتق از پلاکت به‌عنوان حامل‌های نویددهنده در دارورسانی مطرح شده‌اند. مواد و روش‌ها در این مطالعه مروری نقلی، مقاله‌های مرتبط با زیست‌شناسی، محتوای مولکولی، ویژگی‌های عملکردی، روش‌های جداسازی و بارگذاری دارو، و هم‌چنین کاربردهای دارورسانی وزیکول‌های خارج ‌سلولی مشتق از پلاکت که در پایگاه‌های معتبر از جمله PubMed و Google Scholar نمایه شده ‌بودند، به ‌صورت جامع مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها وزیکول‌های خارج ‌سلولی مشتق از پلاکت، پتانسیل قابل ‌توجهی برای انتقال طیف گسترده‌ای از محموله‌های درمانی، از جمله عوامل شیمی‌ درمانی، miRNAها، عوامل ضد ویروسی و عوامل ضد التهابی به سلول‌های هدف نشان داده‌اند. انتقال داروها با استفاده از این وزیکول‌ها در حالی که می‌تواند موجب بهبود پایداری دارو، افزایش برداشت سلولی و ارتقای اثربخشی درمانی شود، عوارض جانبی نامطلوب را کاهش می‌دهد. با این ‌حال، نبود روش‌های استاندارد برای جداسازی وزیکول‌های خارج‌ سلولی و فرآیندهای بارگذاری دارو هم‌چنان از موانع مهم در توسعه و کاربرد این سامانه‌های دارورسانی محسوب می‌شود. علاوه بر این، بررسی پایداری وزیکول‌های خارج‌ سلولی مشتق از پلاکت در طول دوره ذخیره‌سازی نیز ضروری به نظر می‌رسد. نتیجه گیری             علی‌رغم پتانسیل بالای وزیکول‌های خارج ‌سلولی مشتق از پلاکت برای بهره‌برداری به ‌عنوان حامل‌های دارورسانی، استفاده بالینی موفق از آن‌ها مستلزم استانداردسازی روش‌های جداسازی و بارگذاری دارو است. علاوه بر این، انجام پژوهش‌های بیشتر برای تعیین شرایط بهینه نگهداری که بتواند یکپارچگی ساختاری و فعالیت زیستی وزیکول‌ها را در طول ذخیره‌سازی طولانی ‌مدت حفظ کند، نیز ضروری است. هم‌چنین، تحقیقات گسترده‌تر آزمایشگاهی و پیش ‌بالینی برای ارزیابی ایمنی و اثربخشی وزیکول‌های خارج‌ سلولی مشتق از پلاکت توصیه می‌شود.</div> <div style="text-align: justify;">A B S T R A C T Background and Objectives Platelet-derived extracellular vesicles (PEVs) are lipid-bilayer membrane-enclosed particles released by platelets into the extracellular space. They carry a diverse array of bioactive molecules, including proteins, metabolites, coagulation factors, cytokines, lipids, and miRNAs. Through the transfer of these bioactive cargos to recipient cells, PEVs participate in various physiological and pathological processes, including hemostasis, inflammation, regulation of immune responses, and tissue repair. Their lack of nuclear DNA, intrinsic biological activity, and potential for relatively large-scale, and cost-effective isolation have attracted increasing attention to PEVs as promising carriers for drug-delivery applications. Materials and Methods In this narrative review, relevant studies addressing the biology, molecular composition, functional characteristics, isolation approaches, drug-loading strategies, and drug-delivery applications of PEVs were comprehensively examined. The literature search included articles indexed in reputable databases, including PubMed and Google Scholar. Results PEVs have demonstrated potential for delivering a broad range of therapeutic cargos, including chemotherapeutic agents, miRNAs, antivirals, and anti-inflammatory agents to target cells. The delivery of drugs using PEVs may improve drug stability, enhance cellular uptake, and increase therapeutic efficacy while reducing undesirable side effects. However, the lack of standardized isolation methods and drug-loading procedures remains an important obstacle. Moreover, the stability of PEVs during storage should be further investigated. Conclusions  Despite the considerable potential of PEVs as drug-delivery carriers, their successful clinical translation will require standardization and optimization of isolation methods and drug-loading techniques. Further studies are needed to comprehensively evaluate their safety profile, particularly their procoagulant activity and potential risk of thrombosis, as well as possible immunogenicity following repeated administration. Additional investigations are also required to determine optimal storage conditions that preserve vesicular structural integrity and biological activity during long-term storage.  </div> وزیکول‌های خارج‌ سلولی, سیستم‌های دارورسانی, اگزوزوم‌, پلاکت‌ Extracellular vesicles, Drug Delivery Systems, Exosomes, Blood Platelets 173 190 http://bloodjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1635-1&slc_lang=fa&sid=1 Fardad Farzaneh فرداد فرزانه 9100319475328460027704 9100319475328460027704 No مرکز تحقیقات فرآورده‌های بیولوژیک و سلامت خون ـ مؤسسه عالی آموزشی و پژوهشی طب انتقال خون Masoumeh Sadeghi معصومه صادقی 9100319475328460027705 9100319475328460027705 No مرکز تحقیقات فرآورده‌های بیولوژیک و سلامت خون ـ مؤسسه عالی آموزشی و پژوهشی طب انتقال خون Kamran Mousavi Hosseini کامران موسوی حسینی 9100319475328460027706 9100319475328460027706 No استاد مرکز تحقیقات فرآورده‌های بیولوژیک و سلامت خون ـ مؤسسه عالی آموزشی و پژوهشی طب انتقال خون Massoud Vosough مسعود وثوق massoud.vosough@gmail.c 9100319475328460027707 9100319475328460027707 Yes دانشیار پژوهشگاه رویان ـ پژوهشکده زیست‌ فناوری سلول‌های بنیادی جهاد دانشگاهی ـ مرکز تحقیقات علوم سلولی ـ گروه پزشکی بازساختی Mahsa Salehi مهسا صالحی* s.mahsasalehi@gmail.com 9100319475328460027708 9100319475328460027708 No استادیار مرکز تحقیقات فرآورده‌های بیولوژیک و سلامت خون ـ مؤسسه عالی آموزشی و پژوهشی طب انتقال خون