چكيد ه

  سابقه و هدف

  كم خوني فقر آهن و بتاتالاسمي مينور جزو شايع‌ترين اشكال كم خوني ميكروسيتيك مي‌باشند. شاخص‌هاي تميز دهنده بر اساس شمارش گلبول قرمز و شاخص‌هاي خوني جهت افتراق سريع و مطمئن بين بتا تالاسمي مينور و كم خوني فقر آهن وجود دارند. در اين مطالعه بعضي از اين شاخص‌ها بررسي شده‌اند.

  مواد وروش‌ها

  مطالعه انجام شده از نوع توصيفي بود. در اين مطالعه 10 شاخص متفاوت تميزدهنده كم خوني فقر آهن و بتا تالاسمي مينور شامل منتزر، انگلند و فريزر، سري و استاو، گرين و كينگ، شاين ولال، شمارش گلبول‌هاي قرمز، وسعت انتشار گلبول قرمز، شاخص وسعت انتشار گلبول قرمز، تراكم متوسط هموگلوبين سلول و تراكم متوسط هموگلوبين در ليتر خون در 173 بيمار با تشخيص كم‌خوني فقر آهن و 150 بيمار با تشخيص بتا تالاسمي مينور محاسبه شده است. هم چنين براي 8 شاخص اول مقادير قابل قبول موجود را در نظر گرفته و براي دو شاخص باقي‌مانده به منظور به دست آوردن مقادير مذكور، ميزان ميانگين و ميانه در 85 فرد طبيعي شامل 45 فرد بالغ و 40 كودك محاسبه شده است. بيماران مذكور جهت مطالعه به دو رده سني 1 تا 10 ساله و 10 تا 57 ساله تقسيم شدند، با در نظر گرفتن اين شاخص‌ها تعداد بيماراني كه به درستي تشخيص داده شده بودند مشخص شد. جهت تحليل نتايج از نرم‌افزار 5/11 SPSS استفاده شد.

  يافته‌ها

  خصوصيت و حساسيت هيچ‌كدام از شاخص‌ها در بيماران 10 تا 57 ساله 100% نبود ولي در بيماران 1 تا 10 ساله تنها شاخص شاين و لال خصوصيت 100% و حساسيت نزديك به 90% نشان داد. صحت شاخص‌هاي تميز دهنده از بيشترين به كمترين در گروه سني زير 10 سال به ترتيب شامل شاين و لال < شمارش گلبول قرمز < سري و استاوا < منتزر < انگلند و فريزر < گرين و كينگ < شاخص وسعت انتشار < وسعت انتشار گلبول قرمز و در گروه سني 10 تا 57 سال به ترتيب شاخص وسعت انتشار < شمارش گلبول قرمز < منتزر < انگلند و فريز < سري واستاوا < وسعت انتشار گلبول قرمز < شاين ولال < گرين و كينگ بود و شاخص يدون در زير 10 سال براي شاخص شاين و لال و شمارش گلبول قرمز و بالاي 10 سال، شاخص وسعت انتشار و شمارش گلبول قرمز بيشترين ارزش تشخيصي را داشتند.

  نتيجه گيري

  هيچ‌كدام از شاخص‌هاي مذكور داراي خصوصيت و حساسيت كافي جهت تشخيص افتراقي بين كم خوني فقر آهن و بتا تالاسمي مينور نبود. تراكم متوسط هموگلوبين در سلول( MCHD=Mean Cell Hemoglobin Density ) در هر دو گروه سني بيماران كم خوني فقر آهن و بتا تالاسمي مينور به مقادير طبيعي نزديك و يا مساوي بود. ولي تراكم متوسط هموگلوبين در ليتر خون( MDHL= Mean Density of Hemoglobin per Liter ) به طور مختصر در بتا تالاسمي مينور از مقادير طبيعي بالاتر و در ابتلا به كم خوني فقر آهن كمتر بود. شمارش گلبول قرمز در زير و بالاتر از 10 سال از نظر شاخص يدون، بيشترين صحت و اعتبار را داشت.

  كلمات كليدي : بتاتالاسمي، كم خوني فقرآهن، شاخص‌‌‌ها